AI lost het personeelstekort in gemeentelijke communicatie niet op
Nieuwe editie ‘Groot Gemeentelijk Communicatieonderzoek’
MECHELEN – 25 augustus 2026
De Vlaamse steden en gemeenten zetten de afgelopen jaren meer en beter in op communicatie met de bevolking. Er valt hoe langer hoe meer te communiceren via steeds meer kanalen. Die toenemende workload ging niet gepaard met extra personeel. Hoewel artificiële intelligentie een stukje helpt, staat het communicatiewerk van lokale overheden zwaar onder druk.
Afgelopen voorjaar realiseerden onderzoekers van de Thomas More-hogeschool een nieuwe editie van het ‘Groot Gemeentelijk Communicatieonderzoek’, een online enquête bij de communicatieverantwoordelijken van de Vlaamse steden en gemeenten. 224 van de 285 Vlaamse steden en gemeenten (78%) namen deel aan deze online bevraging.
Dichter bij het beleid, maar ook meer politieke profilering
Lokale besturen hebben steeds meer aandacht voor communicatiebeleid. De burgemeester neemt dit ook steeds vaker zelf op als beleidsverantwoordelijke.
Naarmate communicatie dichter bij het bestuur aanleunt, staat de grens tussen neutrale overheidscommunicatie en politieke profilering vaker onder druk. Bij de helft van de lokale besturen merken de onderzoekers meer politieke profilering in overheidscommunicatie: burgemeester en schepenen willen wegen op aanpak en inhoud van de communicatie. Bij de meting in 2022 was dat nog maar 25%.
Meer werk, krappe personeelsbezetting
98% van de lokale overheden geeft aan dat het takenpakket afgelopen vijf jaar is toegenomen. Bij 62% is dat zelfs sterk uitgebreid. Onderzoeker overheidscommunicatie Eric Goubin duidt: “Denk aan participatie, interne communicatie, monitoring, crisiscommunicatie, employer branding en de aanpak van artificiële intelligentie binnen de gemeente.”
De gemeentelijke communicatiediensten ontwikkelen bovendien nog meer nieuwe kanalen, maar de personeelscapaciteit neemt hierbij niet toe.
Artificiële intelligentie breekt ook door bij lokale besturen
Negen op tien gemeenten zetten artificiële intelligentie in voor redactionele ondersteuning: taalredactie, creatieve ideeën genereren, samenvatten, ontwikkelen van beeldmateriaal…
Bij 56% van de lokale besturen is men er stilaan ook mee aan de slag voor data-analyse, deskresearch en het ontwikkelen van campagnestrategieën.
De inzet van kanalen blijft omnimediaal, met enkele verschuivingen
Steden en gemeenten worden digitaler door de inzet van nog meer digitale kanalen (BE-Alert, Instagram, WhatsApp, LinkedIn). Maar ze blijven omnimediaal: ook niet-betaalde perscommunicatie en gedrukte kanalen (en dan vooral het gemeentelijk informatieblad) blijven prominente media. Hetzelfde geldt voor het blijvende belang van mondelinge communicatie. Daar is het meest opvallend de toename van het aantal gemeenten dat doelgroepen ook benadert via huisbezoeken.
De cijfers tonen echter een sterke terugval van de aankoop van betaalde ruimte bij de commerciële persmedia: nog slechts 23% van de lokale overheden zet hierop in (12% minder dan bij de meting in 2022). Ook de aankoop van betaalde ruimte bij regionale televisie neemt af, met momenteel nog 12% gemeenten die dit doen (-7%). Aankondigingen via lokale radio gebeuren nog door 7% van de gemeenten (-3%).
Participatie danst op het slappe koord tussen amateurisme en professionalisme
Gemeenten zijn wettelijk verplicht om de bevolking te betrekken bij het voorbereiden en evalueren van beleid en dienstverlening. Dat doen ze met een mix van participatie-instrumenten: van klassieke adviesraden tot het betrekken van inwoners in digitale burgerpanels.
Opvallend is dat bij 36% van de lokale overheden ‘niemand verantwoordelijk is voor inspraak en participatie, en het elke keer weer uitzoeken is hoe dit te doen’. Om amateurisme daar in te tomen dringt zich de nood op tot professionalisering.
Kleine gemeenten blijven het moeilijk hebben om een volwaardige communicatiewerking uit te bouwen
Bij zowat elk aspect van gemeentelijke communicatie valt op dat kleine gemeenten een te beperkte omkadering hebben voor een kwaliteitsvolle, eigentijdse communicatiewerking. Ze communiceren minder dan andere gemeenten, met minder visie en minder kanalen. Dat is en blijft helaas een oud zeer.
Algemeen besluit:
De communicatiematuriteit van lokale besturen neemt toe maar staat onder druk
In vergelijking met vorige metingen zien de onderzoekers bij de meeste indicatoren dat de communicatiematuriteit, hoe professioneel en strategisch gemeenten communiceren, van de Vlaamse steden en gemeenten er op tien jaar tijd sterk op vooruit is gegaan.
Eric Goubin: “Een toenemende workload en begrensde personeelscapaciteit leiden evenwel tot een onhoudbare spreidstand. Dat is op termijn niet houdbaar. Lokale overheden staan dan voor de keuze: ofwel communicatie-initiatieven en -kanalen inperken, ofwel extra middelen voorzien.”
Voor meer informatie kan je terecht bij onderzoeker Eric Goubin
Eric Goubin
Het grafiekenrapport en de tekstsynthese kan je downloaden via
https://thomasmore.be/nl/groot-gemeentelijk-communicatieonderzoek